HAVA KİRLİLİĞİNE DAYANIKLI TÜRLER
Haziran 2026HAVA KİRLİLİĞİNE DAYANIKLI TÜRLER
| Latince adı (otör) | Türkçe adı | Form | Nihai boy | Öne çıkan özellik | Tasarım / kullanım notu |
| Acer campestre L. | Ova akçaağacı | Ağaç | 10–15 m | Kent stresine dayanım | Dar sokaklar ve yoğun kent dokusunda ölçekli, uzun ömürlü ve dengeli üst örtü oluşturur. |
| Acer platanoides L. | Çınar yapraklı akçaağaç | Ağaç | 15–25 m | Hava kirliliği toleransı | Kent meydanları ve yaya alanlarında güçlü gölge ve mekânsal süreklilik sağlar. |
| Acer pseudoplatanus L. | Dağ akçaağacı | Ağaç | 20–30 m | Yüksek adaptasyon | Büyük kent parklarında güvenilir üst örtü oluşturur. |
| Acer rubrum L. | Kırmızı akçaağaç | Ağaç | 15–25 m | Sonbahar renklenmesi | Kent parklarında güçlü mevsimsel vurgu oluşturur. |
| Aesculus hippocastanum L. | At kestanesi | Ağaç | 20–25 m | Büyük taç ve çiçek | Tarihi ve geniş kent mekânlarında anıtsal karakter oluşturur. |
| Alnus glutinosa (L.) Gaertn. | Kızılağaç | Ağaç | 20–25 m | Yüksek adaptasyon | Nemli kent alanlarında ekolojik süreklilik sağlayan güçlü üst örtü ağacıdır. |
| Betula pendula Roth | Huş | Ağaç | 15–20 m | Zarif gövde | Sert kent dokusunu hafifleten ince dokulu vurgu ağacıdır. |
| Carpinus betulus L. | Gürgen | Ağaç | 15–25 m | Yoğun taç | Kent parklarında güçlü mekânsal sınırlar oluşturur. |
| Celtis australis L. | Çitlembik | Ağaç | 15–25 m | Çok yüksek kent dayanımı | Türkiye kentlerinin en güvenilir üst örtü ağaçlarından biridir. |
| Fraxinus angustifolia Vahl subsp. oxycarpa (Willd.) Franco & Rocha Afonso | Sivri meyveli dişbudak | Ağaç | 20–30 m | Kent dayanımı | Geniş yol akslarında uzun ömürlü gölge ağacı olarak kullanılır. |
| Fraxinus excelsior L. | Adi dişbudak | Ağaç | 20–30 m | Güçlü taç yapısı | Kent içinde büyük yeşil kitleler oluşturur. |
| Ginkgo biloba L. | Mabet ağacı | Ağaç | 15–25 m | Çok yüksek hava kirliliği toleransı | Yoğun trafik alanlarında güvenilir ve seçkin kent ağacıdır. |
| Gleditsia triacanthos L. | Gladiçya | Ağaç | 15–25 m | Hafif gölge | Sert zemin oranı yüksek alanlarda geçirgen gölge sağlar. |
| Liquidambar styraciflua L. | Amerikan sığlası | Ağaç | 20–30 m | Sonbahar rengi | Mevsimsel değişimi güçlü biçimde vurgular. |
| Platanus orientalis L. | Doğu çınarı | Ağaç | 25–35 m | Güçlü üst örtü | Kent belleğini oluşturan anıtsal gölge ağacıdır. |
| Platanus × hispanica Mill. ex Münchh. | Londra çınarı | Ağaç | 25–35 m | Çok yüksek kirlilik toleransı | Trafik yükü yüksek kent akslarının temel üst örtü ağacıdır. |
| Populus alba L. | Ak kavak | Ağaç | 20–30 m | Toz toleransı | Geniş açık alanlarda güçlü bitkisel kitle oluşturur. |
| Populus nigra L. | Kara kavak | Ağaç | 20–30 m | Hızlı gelişim | Büyük ölçekli peyzajlarda hızlı üst örtü sağlar. |
| Prunus cerasifera Ehrh. | Süs eriği | Ağaç | 5–10 m | Yaprak ve çiçek etkisi | Kent içinde güçlü renk kontrastı oluşturur. |
| Quercus cerris L. | Saçlı meşe | Ağaç | 20–30 m | Yüksek dayanım | Zorlu kent koşullarında kalıcı yeşil kitle oluşturur. |
| Quercus robur L. | Saplı meşe | Ağaç | 20–35 m | Uzun ömür | Büyük park alanlarında anıtsal karakter oluşturur. |
| Robinia pseudoacacia L. | Yalancı akasya | Ağaç | 15–25 m | Zorlu koşullara uyum | Sert kent koşullarında hızlı gelişir. |
| Styphnolobium japonicum (L.) Schott | Japon soforası | Ağaç | 15–20 m | Çok yüksek hava kirliliği toleransı | Kent merkezlerinde en güvenilir ağaçlardan biridir. |
| Tilia cordata Mill. | Küçük yapraklı ıhlamur | Ağaç | 20–30 m | Yoğun gölge | Caddelerde güçlü mekânsal bütünlük sağlar. |
| Tilia tomentosa Moench | Gümüşi ıhlamur | Ağaç | 20–30 m | Kirlilik toleransı | Türkiye kent peyzajının temel yol ağaçlarındandır. |
| Ulmus laevis Pall. | Sapsız karaağaç | Ağaç | 20–30 m | Adaptasyon yeteneği | Büyük kent parklarında doğal üst örtü oluşturur. |
| Ulmus minor Mill. | Ova karaağacı | Ağaç | 20–30 m | Kent dayanımı | Uzun ömürlü ve güçlü mekânsal yapı oluşturur. |
| Cedrus atlantica (Endl.) Manetti ex Carrière | Atlas sediri | İbreli ağaç | 20–30 m | Kirlilik ve kuraklık dayanımı | Kent parklarında güçlü siluet ve dört mevsim hacim oluşturur. |
| Cedrus deodara (Roxb. ex D.Don) G.Don | Himalaya sediri | İbreli ağaç | 20–35 m | Zarif form | Büyük kent alanlarında heykelsi vurgu oluşturur. |
| Cupressus arizonica Greene | Arizona servisi | İbreli ağaç | 10–20 m | Kuraklık ve kirlilik dayanımı | Yol kenarlarında güçlü perdeleme sağlar. |
| Cupressus sempervirens L. | Akdeniz servisi | İbreli ağaç | 15–25 m | Dikey form | Güçlü düşey vurgu ve mekânsal ritim oluşturur. |
| Juniperus virginiana L. | Virginia ardıcı | İbreli ağaç | 10–15 m | Güçlü adaptasyon | Zorlu kent koşullarında kalıcı yeşil doku oluşturur. |
| Pinus nigra J.F.Arnold | Karaçam | İbreli ağaç | 20–30 m | Endüstriyel alan dayanımı | Kent çevresinde dayanıklı yeşil kuşaklar oluşturur. |
| Pinus pinea L. | Fıstık çamı | İbreli ağaç | 15–25 m | Şemsiye taç | Kıyı kentlerinde karakteristik siluet oluşturur. |
| Taxus baccata L. | Porsuk | İbreli ağaç | 8–15 m | Yoğun doku | Kontrollü ve mimari yeşil hacimler oluşturur. |
| Berberis thunbergii DC. | Kadın tuzluğu | Çalı | 1–2 m | Yaprak rengi | Kentte güçlü renk kontrastı oluşturur. |
| Buxus sempervirens L. | Şimşir | Herdemyeşil çalı | 1–3 m | Budamaya uygunluk | Resmî peyzajın temel geometrik çalısıdır. |
| Cornus alba L. | Beyaz kızılcık | Çalı | 2–3 m | Kırmızı sürgün | Kış döneminde güçlü renk etkisi oluşturur. |
| Cornus sanguinea L. | Kızılcık | Çalı | 2–4 m | Güçlü adaptasyon | Doğal karakterli kent peyzajlarında kullanılır. |
| Cotoneaster dammeri C.K.Schneid. | Yayılıcı dağ muşmulası | Yerörtücü çalı | 0,3–0,6 m | Toz toleransı | Yol kenarı ve refüjlerde düşük bakım gerektiren örtü oluşturur. |
| Cotoneaster franchetii Bois | Franchet dağ muşmulası | Çalı | 2–3 m | Partikül tutma kapasitesi | Trafik koridorlarında yoğun ve dayanıklı bitkisel perde oluşturur. |
| Cotoneaster horizontalis Decne. | Yatay dağ muşmulası | Çalı | 0,5–1 m | Mimari dallanma | Duvar önleri ve eğimli alanlarda estetik doku oluşturur. |
| Elaeagnus angustifolia L. | İğde | Küçük ağaç / büyük çalı | 5–8 m | Toz ve kuraklık dayanımı | Zorlu kent koşullarında güvenilir yeşil kitle oluşturur. |
| Elaeagnus × ebbingei Doorenbos | Ebbing iğdesi | Herdemyeşil çalı | 3–5 m | Güçlü filtreleme etkisi | Trafik alanlarında yeşil perde ve hava filtresi işlevi görür. |
| Euonymus japonicus Thunb. | Japon taflanı | Herdemyeşil çalı | 1–3 m | Kent dayanımı | Yoğun kent dokusunda kalıcı yeşil hacim oluşturur. |
| Forsythia × intermedia Zabel | Altın çanı | Çalı | 2–3 m | Erken çiçeklenme | İlkbahar etkisini güçlü biçimde vurgular. |
| Hibiscus syriacus L. | Ağaç hatmi | Çalı | 2–4 m | Uzun çiçeklenme | Trafik alanlarında yaz boyunca renk etkisi sağlar. |
| Ligustrum japonicum Thunb. | Japon kurtbağrı | Herdemyeşil çalı | 3–5 m | Yoğun doku | Kent içinde güçlü perdeleme oluşturur. |
| Ligustrum ovalifolium Hassk. | Oval yapraklı kurtbağrı | Çalı | 2–4 m | Budamaya uygun | Dayanıklı yeşil sınırlar oluşturur. |
| Ligustrum vulgare L. | Kurtbağrı | Çalı | 2–4 m | Güçlü adaptasyon | Doğal karakterli kent sınırları oluşturur. |
| Mahonia aquifolium (Pursh) Nutt. | Mahonya | Herdemyeşil çalı | 1–2 m | Yaprak ve meyve etkisi | Gölgeli kent alanlarında dört mevsim ilgi oluşturur. |
| Philadelphus coronarius L. | Filbahri | Çalı | 2–4 m | Kokulu çiçek | Duyusal peyzaj tasarımlarında kullanılır. |
| Physocarpus opulifolius (L.) Maxim. | Dokuzkabuk | Çalı | 2–3 m | Yaprak ve kabuk etkisi | Çağdaş kent peyzajında doku çeşitliliği sağlar. |
| Pyracantha coccinea M.Roem. | Ateş dikeni | Herdemyeşil çalı | 2–4 m | Meyve ve dayanım | Trafik alanlarında güçlü görsel etki ve koruyucu sınır oluşturur. |
| Rosa rugosa Thunb. | Japon gülü | Çalı | 1–2 m | Tuz ve kirlilik dayanımı | Kıyı kentlerinde dayanıklı renk katmanı oluşturur. |
| Sambucus nigra L. | Kara mürver | Büyük çalı | 3–6 m | Çiçek ve meyve | Kent ekolojisini ve biyolojik çeşitliliği destekler. |
| Spiraea × vanhouttei (Briot) Zabel | Vanhoutte gelin tacı | Çalı | 2–3 m | Yoğun çiçeklenme | Geniş beyaz çiçek kitleleri oluşturur. |
| Symphoricarpos albus (L.) S.F.Blake | Beyaz kar yemişi | Çalı | 1–2 m | Beyaz meyve | Kış peyzajında görsel süreklilik sağlar. |
| Tamarix tetrandra Pall. ex M.Bieb. | Ilgın | Büyük çalı | 3–5 m | Toz ve tuz toleransı | Zorlu kent ve kıyı koşullarında geçirgen bitkisel kitleler oluşturur. |
| Viburnum lantana L. | Tüylü kartopu | Çalı | 2–4 m | Adaptasyon gücü | Doğal karakterli bitki gruplarında kullanılır. |
| Viburnum opulus L. | Kartopu | Büyük çalı | 3–4 m | Çiçek ve meyve | Güçlü mevsimsel vurgu sağlar. |
| Viburnum tinus L. | Defne yapraklı kartopu | Herdemyeşil çalı | 2–3 m | Kış çiçeklenmesi | Dört mevsim süreklilik sağlayan temel kent çalılarından biridir. |
| Hedera helix L. | Duvar sarmaşığı | Sarılıcı | 10–20 m | Toz ve partikül tutma | Dikey yüzeylerde hava kalitesini iyileştiren yeşil örtü oluşturur. |
| Parthenocissus quinquefolia (L.) Planch. | Amerikan sarmaşığı | Sarılıcı | 10–20 m | Kirlilik toleransı | Cephelerde mevsimsel renk etkisi oluşturur. |
| Parthenocissus tricuspidata (Siebold & Zucc.) Planch. | Boston sarmaşığı | Sarılıcı | 10–20 m | Cephe kaplama | Sert kent yüzeylerini yeşille bütünleştirir. |
| Wisteria sinensis (Sims) Sweet | Mor salkım | Sarılıcı | 10–20 m | Güçlü çiçek etkisi | Pergola ve dikey yapılarda etkili mevsimsel vurgu oluşturur. |
| Quercus ilex L. | Pırnal meşesi | Herdemyeşil ağaç | 15–25 m | Çok yüksek kirlilik ve kuraklık dayanımı | Akdeniz kentlerinde dört mevsim kalıcı ve dayanıklı üst örtü oluşturur. |
| Koelreuteria paniculata Laxm. | Güvey kandili ağacı | Ağaç | 8–12 m | Kent stresi dayanımı | Küçük ve orta ölçekli kent mekânlarında güçlü mevsimsel vurgu oluşturur. |
| Lagerstroemia indica L. | Oya ağacı | Küçük ağaç | 4–8 m | Uzun yaz çiçeklenmesi | Trafik yükü yüksek alanlarda renk ve dayanıklılığı birlikte sunar. |
| Arbutus unedo L. | Kocayemiş | Herdemyeşil ağaççık | 5–10 m | Meyve ve kabuk etkisi | Çağdaş kent peyzajında yüksek estetik ve ekolojik değer taşır. |
| Arbutus andrachne L. | Sandal ağacı | Herdemyeşil ağaççık | 5–10 m | Dekoratif kabuk | Akdeniz kent peyzajında güçlü kimlik oluşturur. |
| Pistacia terebinthus L. | Menengiç | Küçük ağaç | 5–10 m | Yerli ve dayanıklı | Düşük bakım gerektiren doğal kent peyzajlarında kullanılır. |
| Pistacia lentiscus L. | Sakız ağacı | Herdemyeşil çalı / ağaççık | 2–5 m | Tuz ve hava kirliliği dayanımı | Kıyı kentlerinde yoğun ve kalıcı yeşil kitle oluşturur. |
| Laurus nobilis L. | Defne | Herdemyeşil ağaççık | 5–10 m | Partikül tutma kapasitesi | Kent içinde estetik ve işlevsel yeşil duvarlar oluşturur. |
| Photinia × fraseri Dress | Alev çalısı | Herdemyeşil çalı | 3–5 m | Kırmızı genç sürgünler | Trafik alanlarında renkli ve yoğun perdeleme sağlar. |
